ไหวที่เมียนมา ทำไมตึกกรุงเทพฯ โยก? แล้วถ้าเกิดซ้ำล่ะ
28 มี.ค. 2568 แผ่นดินไหวขนาด 7.7 ที่รอยเลื่อนสะกาย ศูนย์กลางห่างกรุงเทพฯ ราวพันกิโล แต่ตึกสูงในกรุงเทพฯ โยกแรง สรุปว่าเกิดอะไรขึ้น ทำไมไกลแล้วยังโยก มันเคยมาแล้วไหม และถ้าเกิดอีกต้องทำอย่างไร

28 มีนาคม 2568 เกิดแผ่นดินไหวใหญ่ในเมียนมา ศูนย์กลางอยู่ใกล้มัณฑะเลย์ ห่างกรุงเทพฯ ราวพันกิโลเมตร แต่ตึกสูงในกรุงเทพฯ กลับโยกจนคนต้องวิ่งลงบันไดหนีไฟกันเต็มถนน โพสต์นี้สรุปว่าทำไมเป็นแบบนั้น และถ้ามันเกิดซ้ำ เราควรรู้อะไร ข้อมูลด้านล่างตรวจเมื่อ 12 พ.ย. 2569
วันนั้นเกิดอะไรขึ้น
- ขนาด 7.7 ลึก 10 กม. เวลา 13:20 น. ตามเวลาไทย บนรอยเลื่อนสะกาย ซึ่งเป็นรอยเลื่อนแนวระนาบที่พาดผ่านกลางเมียนมา (USGS)
- รอยแตกยาวราว 450–500 กม. แต่ละงานวิจัยให้ตัวเลขต่างกันเล็กน้อย: USGS ราว 460–475 กม. งานวิจัยใน PNAS ราว 510 กม. เกือบเท่าระยะกรุงเทพฯ ถึงเชียงใหม่
- ระยะจากศูนย์กลางถึงกรุงเทพฯ ราว 1,000 กม. (เราคำนวณจากพิกัดของ USGS เอง)
ทำไมไกลขนาดนั้นยังโยก
กรุงเทพฯ ตั้งอยู่บนชั้นดินเหนียวอ่อน คลื่นแผ่นดินไหวที่เดินทางมาไกลจะเหลือแต่คลื่นช้า ๆ คาบยาว พอเจอดินอ่อน แรงสั่นก็ขยายขึ้น และตึกสูงก็โยกตามจังหวะคลื่นแบบนี้ได้ดี ผู้เชี่ยวชาญของกรมทรัพยากรธรณีอธิบายไว้ว่าดินอ่อนของกรุงเทพฯ ขยายแรงสั่นในอาคารสูง
ในคลิปเราใช้แผนที่ ShakeMap แบบวัดแรงสั่นคาบ 3 วินาทีของ USGS ซึ่งเป็นแรงสั่นแบบช้า ๆ ที่ตึกสูงรู้สึก กรุงเทพฯ อยู่มุมล่างของแผนที่ แต่ก็ยังอยู่ในเส้นวงของแรงสั่น
ตัวเลขว่าดินขยายแรงกี่เท่า และตึกโยกในจังหวะกี่วินาที งานวิจัยแต่ละชิ้นให้ค่าไม่ตรงกัน เราจึงไม่ใส่ตัวเลขนี้
มันจะมาอีกไหม
- กรมทรัพยากรธรณีบอกว่ารอยเลื่อนสะกายเคลื่อนตัวราวปีละ 2 ซม. (Thai PBS อ้างกรมทรัพยากรธรณี)
- สมัยต้นรัชกาลที่ 3 เคยมีแผ่นดินไหวราวขนาด 8 ใกล้มัณฑะเลย์ ที่คนกรุงเทพฯ ก็รู้สึกได้
- แปลว่ามันเคยมาแล้ว และมาอีกได้ แต่ไม่มีหน่วยงานหรืองานวิจัยไหนบอกได้ว่าจะเกิดเมื่อไหร่ โพสต์นี้ไม่ใช่การพยากรณ์
ตึกที่เราอยู่ล่ะ
กฎกระทรวงปี 2550 เป็นต้นมากำหนดให้อาคารในพื้นที่ที่กำหนดต้องออกแบบรับแรงแผ่นดินไหว (มาตรฐาน มยผ. 1301/1302 ฉบับล่าสุดปี 2561) ตามที่กรมทรัพยากรธรณีให้สัมภาษณ์ไว้ ตึกที่สร้างหลังปี 2550 ถูกออกแบบให้รับแผ่นดินไหว ส่วนตึกที่สร้างก่อนหน้านั้นไม่ได้ถูกกฎนี้บังคับ ลองดูว่าออฟฟิศหรือคอนโดของคุณสร้างปีไหน
ถ้าเกิดอีก ทำอย่างไร
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ให้จำ 3 คำ
- หมอบ ลงใต้โต๊ะหรือจุดที่โครงสร้างแข็งแรง
- ป้อง ศีรษะด้วยแขนหรือมือ
- เกาะ โต๊ะหรือที่กำบังไว้ให้แน่น
พอหยุดสั่นแล้วค่อยอพยพออกจากอาคารสูง อย่ารีบกลับเข้าไปจนกว่าจะตรวจโครงสร้างแล้ว หรือทางการแจ้งว่าปลอดภัย
สิ่งที่เราไม่ได้พูด
- สาเหตุที่อาคารหลังหนึ่งในจตุจักรถล่มวันนั้นยังอยู่ระหว่างการสอบสวน เราไม่ได้บอกว่าเป็นเพราะดินอ่อน
- เราไม่ได้บอกว่าระบบแจ้งเตือนผ่านมือถือ (Cell Broadcast) ใช้งานได้ครบแล้ว เพราะยังยืนยันจากแหล่งทางการไม่ได้
ในคลิปของเรา
แผนที่มุมกว้างเป็นภาพดาวเทียม NASA Blue Marble แผนที่แรงสั่นเป็นของ U.S. Geological Survey ส่วนฉากออฟฟิศ บันไดหนีไฟ สระบนดาดฟ้า บ้านริมน้ำ และตัวละครเสื้อฮู้ดเขียวเป็น ภาพประกอบ ที่เราวาดเองเพื่อเล่าเรื่อง ไม่ใช่สถานที่จริง
28 มี.ค. วันนั้นคุณอยู่ชั้นไหน ทำอะไรอยู่ เล่าให้ฟังได้ที่คอมเมนต์ใต้คลิป
ที่มา
- USGS: M 7.7 – 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake (us7000pn9s)
- USGS publication 70275602 (ความยาวรอยแตก)
- PNAS (PMC12377775): ความยาวรอยแตกของแผ่นดินไหวมัณฑะเลย์ 2025
- Thai PBS: กรมทรัพยากรธรณีกับรอยเลื่อนสะกายและดินอ่อนกรุงเทพฯ
- Thai PBS: มาตรฐานออกแบบอาคารรับแผ่นดินไหว
- กรุงเทพธุรกิจ: ปภ. แนะหมอบ ป้อง เกาะ